1 september 2026: nieuw gerechtelijk jaar en nieuw Strafwetboek

Nieuw gerechtelijk jaar, nieuw Strafwetboek: wat verandert er voor jou? Elk jaar op 1 september gaat het nieuwe gerechtelijk jaar van start. Dit jaar is die datum extra bijzonder: op 1 september 2026 trad ook het volledig vernieuwde Belgische Strafwetboek in werking. Een mijlpaal, want het oude wetboek dateerde nog van 1867 — meer dan anderhalve eeuw oud.

Waarom een nieuw Strafwetboek?

Met deze grondige hervorming wil de wetgever drie zaken bereiken: 

• meer accuraatheid
• meer coherentie
• meer eenvoud

Het oude wetboek was door de jaren heen op tal van plaatsen aangevuld en gewijzigd, waardoor het er niet altijd overzichtelijker op werd. Tijd dus voor een fris en helder kader.

Wat verandert er concreet?

Eén van de opvallendste nieuwigheden is de indeling van straffen in acht niveaus. Dat moet zorgen voor meer duidelijkheid en consistentie wanneer een rechter een passende straf moet bepalen.

Daarnaast verschuift het uitgangspunt: een gevangenisstraf wordt voortaan gezien als ultimum remedium, met andere woorden een laatste redmiddel. Er wordt sterker ingezet op de zoektocht naar alternatieve straffen. Dat betekent ook dat het debat over de straftoemeting — hoe zwaar moet een straf zijn, en welke vorm past het best — nog belangrijker wordt dan het al was.

Een overgangsperiode met vragen

Zoals bij elke grote wetswijziging zal de praktijk de komende tijd nog met enkele overgangsperikelen te maken krijgen. Bovendien is het nieuwe Strafwetboek nog niet het volledige plaatje: we wachten nog op een nieuw Wetboek van Strafprocesrecht. Tot dan blijft de wisselwerking tussen oud en nieuw recht een aandachtspunt.

Meer weten?

Deze hervorming raakt zowat iedereen die met het strafrecht in aanraking komt. Precies daarom is het belangrijk om je te laten bijstaan door een specialist. Heb je vragen over de gevolgen van het nieuwe Strafwetboek voor jouw dossier? Ons gespecialiseerd team bij Alta advocaten staat voor je klaar en helpt je graag verder.

Bron:

29 februari 2024 - Wet tot invoering van boek I van het stafwetboek en Wet tot invoering van boek II van het Strafwetboek, BS 8 april 2004, 40520 en 40548.